Borsa'da Temettü ve Hisse Senetleri Helal mi? Haram mı?

Bazı kavramları, alışılagelmiş (alıştırıldığımız) veya zihnimizde ilk çağırışım yaptıkları anlamlarıyla değerlendirmek, arka planındaki anlam ve işlemleri doğru bilme ve anlamanın önünde bir engel olabiliyor. Günlük hayatta çokça duyduğumuz ve asıl gayelerinin dışında kullanılan bu kavramlardan ikisi de temettü ve hisse senetleridir.

Yalın haliyle temettü bir şirketin veya kuruluşun faaliyetlerinde elde ettiği karı, belirli zaman aralıklarıyla hesaplayıp ortakları arasında paylaştırmasıdır. Hisse senedi ise sermaye şirketlerinin ortaklarına paylarını ve ortaklıklarını belgelemek için verdikleri kıymetli evraklara verilen isimdir. Tabii olarak bir kuruluşun her dönem kar etmesi mümkün olmayabilir. Dolayısıyla ortaklar o kuruluşun hem karına hem de zarına ortaktırlar. Aynı şekilde ortaklıklar belirli şartlarda ve belirli sürelerde teşekkül eder ve katılımı gibi ayrılmasının da belirli şartları vardır. Olmalıdır. Ancak günümüzde temettü kavramı daha çok borsalarda (sanal ortamlarda) faaliyet gösteren şirketlerin kar endeksli hisse senetlerine tekabül etmektedir. Borsa ve sanal ortamlarda faaliyet gösteren borsa benzeri kuruluşların günümüzdeki hisse değerleri kar ve zararları ile fiili ticaretlerinden ziyade direk veya dolaylı oluşan/oluşturulan spekülasyonlara bağlı olmaktadır. Bu nedenlerle ilgili platformlarda yapılan yatırım, alım ve satımlar, helal ve haram endişesi taşıyan Müslümanlar için şaibeli hale dönüşmektedir. Gelin birlikte bu kavramların tanım ve detaylarına birlikte bakalım ve yatırım kararlarımıza bir de bu gözle bakalım.

Temettü nedir?

Temettü, şirket hissedarlarına ortaklık payları oranında kâr payı dağıtılmasıdır. 

Temettü Helal mi?

Şirketin çalışma alanı ve çalışma şekli İslâmî hükümlere uygunsa, böyle bir şirketin vereceği temettünün (kar paylarının) da meşru olduğundan şüphe olmaz. Çünkü İslâm'a göre kâr ve zarara ortak olunan şirket türleri meşru olup, bunların elde edeceği kârı almak da meşrudur.

Borsa nedir?

Hisse senedi alım satımının yapıldığı pazarlara borsa denir. Ayrıca Menkul Kıymetler Borsaları olarak da anılmaktadırlar.

Hisse senedi nedir?

Hisse senedi sermaye şirketlerinin ortaklarına paylarını ve ortaklıklarını belgelemek için verdikleri kıymetli evraklara verilen isimdir. Bir diğer deyişle, bir şirketin anaparasının eşdeğer parçalarından biri olarak da görülür. Hisse senetleri aynı zamanda bir mülkiyeti ya da ortaklığı temsil eder. 

Hisse senedi almak helal mi?

Hisse senedi almanın hükmü, arkasında bulunan ve temsil ettiği şirketin mal varlığı ile bağlantılıdır. İster ulusal ister uluslararası olsun; şirketin meşguliyet alanı dinen yasaklanmış işler olmadıkça, meşru şekilde üretim veya ticaret yapan bir şirketin çıkardığı hisse senetlerinin alınmasında dinen bir sakınca yoktur. Ancak temsil ettiği serveti ve faaliyet alanı meşru olmayan bir şirketin hisse senedini alan ve bunun yıllık kârından faydalanan şahıs, doğrudan veya dolaylı olarak İslami açıdan meşru ve helal olmayan bir servete ortak olmuş olur ki, bu caiz değildir.

Hangi Hisse Senetleri Haramdır?

Faaliyetlerinin içinde yani yaptığı işlerde tahvil, faizli devlet bonosu bulunan, vadeli mevduat gelirleri olan ve dinen yasaklanan faaliyetlerle meşgul olan şirketlerin hisse senetlerinin yer aldığı yatırım fonlarına ortak olmak, evrakını alıp satmak dinen caiz değildir. Dinimizde faizli işlem içeren ya da haram şeylerin alım satımını konu alan alışverişler haramdır.

Asıl faaliyeti, üretim ve yatırım alanı helal olmakla birlikte, kimi zaman faizli ya da dinen mahzurlu bazı iş ve işlemler yapabilen şirketlere ortak olmak ya da bu şirketlerin hisse senetlerini almak konusunda da ihtiyatı, yani mümkün mertebe uzak durmayı tavsiye etmektedir İslam alimleri.